Mία από τις μεγαλύτερες σε διάρκεια δίκες της μεταπολεμικής Γερμανίας έλαβε τέλος στις 11 Ιουλίου 2018.  Επρόκειτο για την δίκη του μοναδικού εν ζωή μέλους της νεοναζιστικής τρομοκρατικής ομάδας NSU [Nationalsozialistischer Untergrund (εθνικοσοσιαλιστική μυστική οργάνωση)], της 43χρονης Beate Zschäpe και τριών άλλων υποστηρικτών της. Η δίκη της NSU συγκέντρωσε τα φώτα της δημοσιότηταw και κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον του μουδιασμένου γερμανικού κοινού για πάνω από 5 χρόνια (η ακροαματική διαδικασία ξεκίνησε στις 6.5.2013).

Συνοπτικά, η τρομοκρατική οργάνωση NSU ιδρύθηκε περί το 1999, από τρεις νεαρούς, ηλικίας 25-30 ετών, τον Uwe Böhnhardt, την Uwe Mundlos και την Beate Zschäpe. Η ομάδα αυτή είχε ως σκοπό να απαλλάξει με την τρομοκρατική της δράση την Γερμανία από τους οικονομικούς μετανάστες. Έτσι, από τον Σεπτέμβριο του 2000 έως τον Απρίλιο του 2006 τα μέλη της ομάδας δολοφόνησαν 9 αλλοδαπούς –τουρκικής και κουρδικής καταγωγής, καθώς και έναν Έλληνα, τον Θεόδωρο Βουλγαρίδη– που κατοικούσαν στην χώρα, καθώς και μία Γερμανίδα αστυνομικό τον Απρίλιο του 2007. Κατά τα πρώτα χρόνια της δράσης της, οι γερμανικές Αρχές δεν επέδειξαν την δέουσα προσοχή στις ενέργειες της τρομοκρατικής οργάνωσης, καθώς παράβλεψαν τα ρατσιστικά κίνητρα των ανθρωποκτονιών, τις οποίες απέδωσαν σε προσωπικούς λόγους. Παράλληλα, η δράση της ομάδας διαρκώς ενισχυόταν και επεκτεινόταν σε περισσότερες περιοχές της χώρας, αφού πλέον, εκτός από τις δολοφονίες, κατέγραφε στο ιστορικό της τρεις βομβιστικές επιθέσεις –μεταξύ των οποίων και μία στο κέντρο της τουρκικής συνοικίας της Κολωνίας στις 9 Ιουλίου 2004, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τον σοβαρό τραυματισμό 22 ατόμων– και δεκαπέντε ληστείες τραπεζικών καταστημάτων και ATM. Το τέλος της δράσης της NSU ήρθε στις 4 Νοεμβρίου 2011, όταν, μετά από ληστεία σε τραπεζικό κατάστημα της πόλης Eisenach της Δυτικής Θουρίγγης, οι Αστυνομικοί εντόπισαν τα ίχνη των Uwe Böhnhardt και Uwe Mundlos. Το μεσημέρι της ίδιας ημέρας, τα δύο μέλη της οργάνωσης αυτοκτόνησαν στο τροχόσπιτο της ομάδας, το οποίο παράλληλα, πυρπόλησαν. Το μοναδικό εν ζωή μέλος της οργάνωσης, η Beate Zschäpe, ανέλαβε να εξαφανίσει τα υπόλοιπα ίχνη της ομάδας, βάζοντας φωτιά στο διαμέρισμα που διατηρούσαν τα μέλη της στο Zwickau.

Με την απόφασή του στις 11.7.2018, το Eφετείο του Μονάχου καταδίκασε την 43χρονη Beate Zschäpe ως συναυτουργό στις δέκα δολοφονίες και τις πολυάριθμες βομβιστικές επιθέσεις που διαπράχθηκαν από την NSU κατά την περασμένη δεκαετία. Παρόλο που από κανένα σημείο της δικογραφίας δεν αποδείχθηκε πλήρως ότι η κατηγορούμενη βρισκόταν στον χώρο των εγκλημάτωνμαζί με τους δράστες Uwe Böhnhardt και Uwe Mundlos, ο Εισαγγελέας ενέμεινε στον κομβικό ρόλο που διαδραμάτισε η Zschäpe κατά τον σχεδιασμό και την διάπραξη των εν λόγω εγκλημάτων από τα άλλα δύο μέλη, καθώς και στην συγκάλυψή τους: «γνώριζε τα πάντα, ενέκρινε τα πάντα και με τον δικό της τρόπο συγκαθοδηγούσε και συνέπραττε με τα άλλα μέλη της ομάδας». Την πρόταση του Εισαγγελέα του Μονάχου αποδέχθηκε και το Δικαστήριο, επιβάλλοντας στην Zschäpe την ποινή της ισόβιας κάθειρξης, παρά την σθεναρή άρνηση της ίδιας ότι συμμετείχε στις δολοφονίες. «Σας παρακαλώ, μην με καταδικάσετε ως εξιλαστήριο θύμα για κάτι που ούτε έκανα, ούτε ήθελα», ήταν τα λόγια με τα οποία η ίδια έκλεισε την απολογία της.  Ήδη ο συνήγορος της Zschäpe, Wolfgang Heer, δήλωσε ότι η πελάτης του πρόκειται να ασκήσει αναίρεση κατά της καταδικαστικής απόφασης του Εφετείου, λόγω ελλιπούς αιτιολογίας ως προς την συμμετοχή της στις δολοφονίες και τις επιθέσεις που διέπραξε η NSU.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ρύθμιση της ισόβιας κάθειρξης στην Γερμανία παρουσιάζει ιδιαιτερότητες σε σχέση με τα ελληνικά δεδομένα. Σύμφωνα με το άρθρο 57a του γερμΠΚ, το Δικαστήριο μπορεί να διατάξει την πρόωρη αποφυλάκιση του καταδικασθέντος σε ισόβια κάθειρξη, μεταξύ άλλων: α) αν έχει εκτίσει 15 έτη της ποινής του, ή αν β) το ιδιαίτερο βάρος της ενοχής του καταδικασθέντος δεν απαιτεί την συνέχιση της ποινής. Το Εφετείο στην περίπτωση της Beate Zschäpe διαπίστωσε το ιδιαίτερο βάρος της ενοχής της (die besondere Schwere der Schuld), κάτι που καθιστά την πρόωρη αποφυλάκισή της –καίτοι νομικά δυνατή– πρακτικά αδύνατη. Ωστόσο, απέρριψε την πρόταση του Εισαγγελέα, ο οποίος ζητούσε να επιβληθεί, μαζί με την ισόβια κράτηση, η ποινή της «ασφαλιστικής κράτησης» (Sicherungsverwahrung, άρθρα 66επ. γερμΠΚ)[1].  Σε μια τέτοια περίπτωση, ακόμη κι αν η έκτιση της ποινής της ισόβιας κάθειρξης που επιβλήθηκε στην Zschäpe έληγε πρόωρα για κάποιον από τους οριζόμενους στον νόμο λόγους, η κράτησή της θα συνεχιζόταν χάριν της προστασίας του κοινωνικού συνόλου από επικίνδυνους εγκληματίες.

Ένοχοι κρίθηκαν και οι υπόλοιποι κατηγορούμενοι για ελαφρύτερα ωστόσο, αδικήματα. Ο Andre E. καταδικάστηκε σε φυλάκιση δύο ετών και έξι μηνών για συνέργεια σε σύσταση τρομοκρατικής οργάνωσης –αντί για συνέργεια σε δολοφονία, όπως είχε προτείνει ο Εισαγγελέας– και αφέθηκε ελεύθερος από την –ήδη σχεδόν εξαετή– προσωρινή κράτηση. Το ίδιο συνέβη και με τους κατηγορούμενους Holger G. και Carsten S., οι οποίοι προμήθευαν όπλα στην ομάδα, και οι οποίοι καταδικάστηκαν αμφότεροι σε φυλάκιση δύο ετών. Ο συγκατηγορούμενος Ralf Wohlleben, ο οποίος παρείχε εξοπλισμό στην οργάνωση και την συνέδραμε στην δράση της κατά τα πρώτα έτη, καταδικάστηκε σε δεκαετή κάθειρξη για συνέργεια σε δολοφονία. Στις 18 Ιουλίου 2018, ο Wohlleben, ο οποίος είχε ήδη εκτίσει φυλάκιση έξι ετών και οκτώ μηνών στο πλαίσιο της προσωρινής κράτησης, αφέθηκε ελεύθερος, έχοντας ήδη εκτίσει τα δύο τρίτα της ποινής του.

Παρά την καταδίκη της Zschäpe, η πλειοψηφία των Γερμανών ζητούν να συνεχιστούν οι έρευνες και να χυθεί άπλετο φως σε μια υπόθεση που για δύο σχεδόν δεκαετίες ταλάνιζε και σόκαρε ολόκληρη την χώρα: το hashtag  #KeinSch

lussstrich έκανε ήδη την εμφάνιση του Twitter. Μεγάλα ερωτήματα άλλωστε, εγείρονται και ως προς την καθυστερημένη αντίδραση και την χρονοτριβή των Αρχών, οι οποίες άφησαν να εξελιχθεί και να φουντώσει η δράση της NSU. Μέσα σε μια δεκαετία, τρεις νέοι κατάφεραν να δράσουν κάτω από την μύτη της γερμανικής Αστυνομίας και να διαπράξουν δεκάδες εγκλήματα φυλετικού μίσους, κερδίζοντας την υποστήριξη αρκετών –νεαρών, κυρίως– ατόμων, ο συνολικός αριθμός των οποίων ξεπερνούσε τα 200. Υπό τα δεδομένα αυτά, η δίκη και η καταδίκη της Zschäpe ίσως είναι μόνο η αρχή για την διερεύνηση της σχέσης της NSU με άλλα ακροδεξιά μορφώματα στην χώρα, όπως επίσης, και με τις Αρχές.

Γ. Γιαννούλης

ΠΗΓΕΣ
http://www.faz.net/aktuell/politik/inland/nsu-urteile-lebenslange-haft-fuer-beate-zschaepe-15685433.html
https://www.zeit.de/gesellschaft/zeitgeschehen/2018-07/nsu-urteil-prozess-muenchen-live

ΣΗΜΕΙΩΣΗ
[1] Πρβλ. ά. 90 ελλΠΚ.