«Βασικά, πρόκειται για ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων»: με τα λόγια αυτά, στις 12 Αυγούστου 2018 η Jailhouse Lawyers Speak (JLS) –μια ομάδα κρατουμένων των φυλακών της Νότιας Καρολίνας, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα της προστασίας των δικαιωμάτων των φυλακισμένων στις ΗΠΑ– προλείανε με ανακοίνωσή της το έδαφος για μία από τις μαζικότερες απεργιακές κινητοποιήσεις στην ιστορία των σωφρονιστικών ιδρυμάτων της χώρας. Η 20μερη απεργία που ξεκίνησε την 21η Αυγούστου 2018 εντάσσεται σε μια σειρά απεργιακών κινητοποιήσεων των κρατούμενων, που λαμβάνουν χώρα σχεδόν σε ετήσια βάση στα αμερικανικά σωφρονιστικά ιδρύματα (μέχρι σήμερα, έχουν σημειωθεί τουλάχιστον έξι μεγάλες απεργίες τα τελευταία 7 χρόνια). H απεργία όμως, της 21ης Αυγούστου έχει έναν έντονα συμβολικό χαρακτήρα. Ως ημερομηνία έναρξης, ορίσθηκε η συμβολική 21η Αυγούστου, ημέρα που συμπληρώνονται ακριβώς 47 έτη από την δολοφονία του Αφροαμερικανού ακτιβιστή George Jackson από φύλακες στο σωφρονιστικό κατάστημα του San Quentin, ενώ και η προγραμματισμένη λήξη της έλαβε χώρα την 9η Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, ημέρα μνήμης της χαρακτηριζόμενης ως «σφαγής» στην φυλακή Attica (9-13 Σεπτεμβρίου 1971)[1]. Πέραν των παραπάνω συμβολισμών, η απεργία της 21ης Αυγούστου έχει σημαντικές διαφορές με όσες έχουν κατά το παρελθόν κηρυχθεί στην χώρα.
Χιλιάδες κρατούμενοι από τουλάχιστον 17 Πολιτείες έλαβαν μέρος στην απεργία της 21ης Αυγούστου, καθιστώντας την τη μαζικότερη απεργιακή κινητοποίηση της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα στις ΗΠΑ και μία από τις μαζικότερες στην ιστορία της χώρας. Παράλληλα, η απεργία της 21ης Αυγούστου κατάφερε να αξιοποιήσει στο έπακρον την δύναμη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, προκειμένου, αφενός, να καταστήσει γνωστά στον κόσμο τα αιτήματά της και, αφετέρου, να αναδείξει τις άθλιες συνθήκες διαβίωσης που επικρατούν στα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας. Καθημερινά, φωτογραφίες, βίντεο και αφιερώματα στην απεργία κατάκλυζαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με στόχο να ευαισθητοποιήσουν τους χρήστες και να τους καλέσουν σε συμπαράσταση.
Αφορμή για την απεργία στάθηκαν οι μαζικοί θάνατοι κρατουμένων σε φυλακές της χώρας. Στις φυλακές της Πολιτείας του Μισισίπι, δέκα κρατούμενοι απεβίωσαν στις αρχές του Αυγούστου, μέσα στα κελιά τους, υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες. Λίγο νωρίτερα, στις αρχές του καλοκαιριού, επτά κρατούμενοι έχασαν την ζωής τους, μετά από συμπλοκή ατόμων διαφορετικής εθνοτικής καταγωγής, στις φυλακές υψίστης ασφαλείας της Νότιας Καρολίνας Lee Correctional Institution. Κατά την διάρκεια της θανατηφόρας αυτής συμπλοκής, οι σωφρονιστικοί υπάλληλοι του καταστήματος παρέμειναν αμέτοχοι, αφήνοντας να εξελιχθούν οι βιαιοπραγίες μεταξύ των κρατουμένων, οι οποίες και οδήγησαν στον θάνατο επτά από αυτούς. Το παραπάνω στάθηκε η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι, κατά τους επικεφαλής της απεργίας, αφού, σύμφωνα με τους ίδιους, στις φυλακές της χώρας κατέληξε να επικρατεί η βία και η ανομία, με τις συμπλοκές μεταξύ εξαγριωμένων τροφίμων να είναι σχεδόν καθημερινό φαινόμενο, αποδεικνύοντας έτσι τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης, για τις οποίες αρκετοί παρατηρητές κατηγορούν τις ΗΠΑ[2]. Οι κρατούμενοι κατηγορούν τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους για διακριτική μεταχείριση και έλλειψη σεβασμού προς τους ίδιους.
Στις «Αξιοπρεπείς συνθήκες κράτησης» θα μπορούσαν να συνοψισθούν τα δέκα αιτήματα των κρατουμένων, τα οποία, σε σημαντικό βαθμό, επαναλαμβάνουν αυτά των εξεγερθέντων στην φυλακή Attica το 1971. Μεταξύ αυτών, περιλαμβάνονται αιτήματα για κατάργηση των διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής εντός των φυλακών, ίση μεταχείριση, εξασφάλιση δικαιωμάτων ψήφου στους κρατουμένους (αίτημα πολύ πιο βασικό απ’ όσο εκ πρώτης όψεως φαντάζει, αφού το δικαίωμα του εκλέγειν συνιστά τον θεμελιώδη σύνδεσμο του προσώπου με την πολιτική κοινότητα), ίσες ευκαιρίες για όλους στην συμμετοχή σε προγράμματα κοινωνικής επανένταξης κ.ά. Οι κρατούμενοι ζητούν την μεταρρύθμιση του Σωφρονιστικού Δικαίου, προκειμένου να παρασχεθεί σε όλους ανεξαιρέτως τους κρατούμενους η δυνατότητα αποφυλάκισης και να καταργηθεί η ισόβια κράτηση, που λήγει μόνο με τον θάνατο του κρατούμενου στην φυλακή. Κάθε ανθρώπινο ον, τονίζουν, πρέπει να διατηρεί έως τέλους το δικαίωμα στην επανένταξη. Παράλληλα, ζητούν να τεθεί τέλος στην σκληρή εργασία και τους μισθούς πείνας που λαμβάνουν για την εργασία που παρέχουν κατά την διάρκεια της κράτησής τους σε μεγάλες επιχειρήσεις ή σε δημόσιους φορείς. Χαρακτηριστικό είναι πως αρκετοί κρατούμενοι υπηρέτησαν ως πυροσβέστες για ένα ελάχιστο ποσό χρημάτων την ώρα, ρισκάροντας την ίδια τους την ζωή, κατά τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Καλιφόρνια, ενώ οι ίδιοι δεν θα έχουν το δικαίωμα, μετά την αποφυλάκισή τους, να προσληφθούν στην θέση του πυροσβέστη.
Αποχή από την θέση εργασίας τους, απεργίες πείνας, καθιστικές διαμαρτυρίες, μποϋκοτάζ στα πωλούμενα στις φυλακές προϊόντα, ήταν τα μόνα τους όπλα. «Αφού η ζωή μας καθορίζεται με όρους της αγοράς, με όρους της αγοράς θα πρέπει να απαντήσουμε κι εμείς»: έτσι θα μπορούσαν να συνοψισθούν τα συμπεράσματα από το βιβλίο του κρατούμενου Brother Bennu (Hannibal Ra-Sun) “Redistribute the Pain,” από το κίνημα ‘’Free Alabama’’, το οποίο και έδωσε στους επικεφαλής της απεργίας την ιδέα για τα μέσα που πρέπει αυτήν την φορά να χρησιμοποιήσουν, αποφεύγοντας τις βίαιες μεθόδους και τις εξεγέρσεις. Η απάντησή τους στην βία είναι ειρηνική. Γι’ αυτό και η απεργία της 21ης Αυγούστου βρήκε αμέσως τόσο μεγάλη απήχηση στο κοινό, όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο. Μηνύματα συμπαράστασης έχουν σταλεί από χιλιάδες κρατούμενους σε δεκάδες χώρες του πλανήτη, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και οι Έλληνες φυλακισμένοι στις φυλακές της Αγιάς της Λάρισας. Φαίνεται ότι η απεργία της 21ης Αυγούστου, εξαιτίας της μαζικότητας, της οργάνωσης και της προώθησής της στα ΜΜΕ και στα κοινωνικά δίκτυα, άνοιξε νέους δρόμους για τον τρόπο διαμαρτυρίας των κρατουμένων στα σωφρονιστικά Ιδρύματα.
Μένει τώρα να φανεί αν τα αιτήματα μίας από τις μαζικότερες απεργίες όλων των εποχών σε σωφρονιστικά καταστήματα των ΗΠΑ θα γίνουν πραγματικότητα. Πάντως, ήδη έγκυρες πηγές αναφέρουν την μεταφορά των επικεφαλής των απεργών σε κελιά απομόνωσης…
Γ. Γιαννούλης
ΠΗΓΕΣ
https://truthout.org/articles/inside-the-prison-labor-strike-new-tactics-pay-off-in-mainstream-coverage/
https://www.vox.com/2018/8/21/17721874/national-prison-strike-2018-13th-amendment-attica
https://www.theguardian.com/us-news/2018/aug/23/prison-strike-us-canada-forced-labor-protest-activism
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] Κατά την διάρκειά της εξέγερσης αυτής, που κράτησε μόλις για τέσσερις ημέρες, πάνω από 1.500 κρατούμενοι απέκτησαν τον έλεγχο της φυλακής Attica στην Πολιτεία της Νέα Υόρκης. Οι κρατικές Αρχές ανέκτησαν τον έλεγχο της φυλακής την 13η Σεπτεμβρίου 1971, μετά από μία βιαιότατη επέμβαση των αντρών των σωμάτων ασφαλείας, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 33 (κατ’ άλλους 39) ατόμων και τον τραυματισμό πολλών άλλων. Παρά την σύντομη διάρκειά της, η παραπάνω εξέγερση αποτελεί σταθμό στην πορεία του αμερικανικού σωφρονιστικού συστήματος, καθώς ήταν η πρώτη που έτυχε καθημερινής σχεδόν κάλυψης από τα εθνικά ΜΜΕ. Μετά το πέρας της, τα μέτρα ασφαλείας στα σωφρονιστικά κατάστημα της χώρας αυστηροποιήθηκαν σημαντικά.
[2] Βλ. σχετικά το άρθρο «Το νορβηγικό σωφρονιστικό σύστημα μέσα από τον φακό του Αμερικανού σκηνοθέτη ντοκιμαντέρ M. Moore», στα Notitiae Criminalis του προηγούμενου τεύχους (Μάιος 2018).
